Khoảnh khắc một người nghiện chủ động xin được giúp đỡ có ý nghĩa lâm sàng rất quan trọng. Điều này thường cho thấy sự giảm tạm thời của cơ chế phủ nhận, sự gia tăng mức sẵn sàng thay đổi hoặc việc người đó đã chạm đến giới hạn chịu đựng trước những hậu quả của việc uống rượu. Đồng thời, việc xin được giúp đỡ không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với việc đã sẵn sàng ngay cho điều trị nội trú hoặc cho việc kiêng hoàn toàn. Vì vậy, điều quan trọng là phải hành động nhanh chóng, bình tĩnh và có cấu trúc. Hướng dẫn dưới đây nhằm giúp thực hiện những bước đầu tiên để tăng mức độ an toàn và cải thiện cơ hội được đánh giá phù hợp để điều trị.

Trước hết là an toàn: hãy đánh giá nguy cơ, không chỉ nghe lời nói

Nhiệm vụ đầu tiên của người thân không phải là thuyết phục, tranh cãi hay đóng vai trò nhà trị liệu. Nhiệm vụ đầu tiên là đánh giá xem tình huống hiện tại có cần can thiệp y tế khẩn cấp hay không. Người nghiện có thể xin được giúp đỡ trong tình trạng say nặng, đang ở hội chứng cai sâu hoặc đang trải qua khủng hoảng tâm lý. Trong những tình huống như vậy, ưu tiên hàng đầu là an toàn chứ không phải lên kế hoạch cho một quá trình dài hạn.

Cần xác định điều gì trong cuộc nói chuyện đầu tiên

Trong cuộc nói chuyện đầu tiên, hãy tập trung vào các sự kiện. Đừng phán xét, đừng trách móc và đừng thương lượng. Mục tiêu của bạn là thu thập những thông tin tối thiểu cần thiết để có thể đưa ra quyết định an toàn cho bước tiếp theo.

• Chính xác thì câu “hãy giúp tôi” ở thời điểm này có nghĩa là gì: ngừng uống, giải độc, trị liệu hay chỉ là một cuộc tư vấn?
• Lần cuối cùng chất được sử dụng là khi nào và với lượng bao nhiêu?
• Trước đây đã từng có co giật, mê sảng, ngất hoặc nhập viện chưa?
• Có ý nghĩ tự sát, triệu chứng loạn thần, hành vi hung hăng mạnh hoặc rối loạn ý thức không?
• Người đó có đang dùng thuốc nào không, đặc biệt là thuốc an thần, thuốc ngủ hoặc thuốc chống trầm cảm?

Bạn không cần phải biết toàn bộ lịch sử. Chỉ cần có được đánh giá ban đầu về nguy cơ và mức độ sẵn sàng cho bước tiếp theo.

Làm thế nào để không phá hỏng khoảnh khắc sẵn sàng đó

Một trong những sai lầm thường gặp nhất của gia đình là biến việc xin giúp đỡ thành thời điểm để trách móc hoặc thanh toán những chuyện cũ. Lúc đó, người nghiện thường đang ở trong trạng thái xấu hổ, sợ hãi hoặc kiệt sức. Sự đối đầu sẽ làm tăng kháng cự và có thể khiến họ rút lại quyết định tìm kiếm hỗ trợ. Từ góc độ lâm sàng, một cách tiếp cận ngắn gọn, điềm tĩnh và thực tế thường hiệu quả hơn.

Một câu đơn giản có thể là đủ: “Tốt vì bạn đã nói ra. Chúng ta sẽ làm việc này một cách an toàn. Bây giờ hãy xác định bước đầu tiên.”

Giải độc hay trị liệu: làm sao phân biệt nhu cầu

Nếu người nghiện có lệ thuộc thể chất vào rượu, việc ngừng đột ngột có thể nguy hiểm. Trong tình huống đó, bước đầu tiên thường là giải độc dưới sự giám sát y khoa. Giai đoạn giải độc giúp ổn định tình trạng cơ thể và tâm lý, nhưng bản thân nó không giải quyết vấn đề nghiện. Điều trị hiệu quả cũng bao gồm trị liệu và kế hoạch chăm sóc tiếp theo.

Nếu mục tiêu là điều trị nghiện một cách toàn diện, điểm tham chiếu chính là mô hình điều trị nội trú được mô tả tại đây: điều trị chứng nghiện rượu.

Khi nào cần hỗ trợ y tế khẩn cấp

Cần hỗ trợ y tế khẩn cấp nếu có ảo giác, mất ý thức, co giật, kích động mạnh, rối loạn ý thức nghiêm trọng, triệu chứng mê sảng, khó thở nặng, đau ngực hoặc ý nghĩ tự sát. Trong những trường hợp như vậy, không nên trì hoãn và không nên cố gắng tự ngừng rượu mà không có giám sát y khoa.

Nếu người đó đang trong giai đoạn cai và cần được ổn định dưới giám sát, bước phù hợp là giải độc rượu.

Làm thế nào để chuẩn bị cho người nghiện bước vào điều trị

Nếu tình huống không đòi hỏi can thiệp cấp cứu, bước tiếp theo là sắp xếp quá trình một cách có trật tự. Trong thực tế, điều này có nghĩa là xác định xem người đó đã sẵn sàng cho điều trị nội trú hay chưa và gia đình có sẵn sàng hỗ trợ việc tổ chức nhập viện hay không.

• Thiết lập một khung thời gian ngắn để hành động, tốt nhất là trong vòng 24 đến 72 giờ.
• Xác định ai sẽ là người liên hệ chính và ai sẽ đưa ra các quyết định tổ chức.
• Chuẩn bị thông tin cơ bản về tình trạng sức khỏe và các thuốc đang sử dụng.
• Sắp xếp hậu cần: phương tiện di chuyển, giấy tờ và đồ dùng cá nhân.

Thông thường không nên chờ nhiều tuần, vì mức độ sẵn sàng điều trị thường không ổn định. Mặt khác, cũng không nên đưa ra quyết định trong sự hỗn loạn. Điều quan trọng là phải có cấu trúc.

Vai trò của người thân: ranh giới và trách nhiệm

Người thân có thể hỗ trợ quá trình điều trị, nhưng không chịu trách nhiệm về kết quả cuối cùng của nó. Giúp đỡ không có nghĩa là kiểm soát hoặc “canh giữ sự kiêng rượu”. Giúp đỡ có nghĩa là tạo điều kiện để việc điều trị bắt đầu một cách an toàn, hỗ trợ về mặt tổ chức, sau đó duy trì ranh giới và những nguyên tắc sống rõ ràng, có thể dự đoán được.

Nếu sau giai đoạn giải độc, điều trị trị liệu được lên kế hoạch, con đường phù hợp được mô tả trên trang trị liệu bằng rượu.

Tóm tắt trong 3 bước

Thứ nhất, đánh giá mức độ an toàn và nguy cơ biến chứng. Thứ hai, xác định giai đoạn điều trị đầu tiên, tức là ổn định y khoa hay bắt đầu tiến trình trị liệu. Thứ ba, hành động nhanh nhưng có cấu trúc, không trách móc và không tạo áp lực cảm xúc. Điều này làm tăng khả năng điều trị thực sự bắt đầu và giảm nguy cơ người đó rút lại quyết định của mình.