Nghiện có thể ảnh hưởng đến con người bất kể tình trạng tài chính, vị trí nghề nghiệp hay lối sống. Nguồn lực tài chính lớn không bảo vệ khỏi sự phát triển của lệ thuộc, và đôi khi còn có thể làm tăng khả năng tiếp cận chất, giúp che giấu vấn đề và trì hoãn quyết định điều trị. Trong thực hành lâm sàng, ở nhóm này thường thấy việc tìm kiếm hỗ trợ muộn hơn, xu hướng duy trì vẻ ngoài vẫn “hoạt động bình thường” và nhu cầu rất cao về sự kín đáo.

Vì sao nghiện có thể khó nhận ra trong nhóm này

Ở những người vẫn hoạt động tốt về mặt nghề nghiệp, nghiện thường phát triển theo cách ít rõ ràng hơn. Họ có thể duy trì công việc, các mối quan hệ xã hội và trách nhiệm hằng ngày trong thời gian dài dù vấn đề đang ngày càng nặng hơn. Địa vị cao cũng có thể làm giảm áp lực từ môi trường xung quanh, vì hậu quả tài chính của việc uống rượu hoặc dùng chất ít bị cảm nhận rõ rệt hơn.

Một trong những cơ chế khiến việc nhận ra vấn đề trở nên khó khăn là hợp lý hóa, tức diễn giải việc sử dụng chất như một phần của lối sống, một cách đối phó với căng thẳng hoặc một “phần thưởng” sau giai đoạn làm việc cường độ cao.

Các yếu tố nguy cơ đặc trưng ở người có mức chức năng cao

Những yếu tố thường gặp nhất làm tăng nguy cơ nghiện trong nhóm này bao gồm căng thẳng mạn tính, áp lực thành tích, rối loạn giấc ngủ, nhịp sinh hoạt thất thường, khả năng tiếp cận chất và môi trường xã hội nơi việc sử dụng rượu hoặc ma túy được bình thường hóa.

Trong một số trường hợp, vấn đề bắt đầu từ những nỗ lực tự điều chỉnh, ví dụ dùng chất để bình tĩnh lại, cải thiện giấc ngủ hoặc giảm căng thẳng. Theo thời gian, dung nạp tăng lên, liều dùng tăng và mất kiểm soát bắt đầu xuất hiện.

Các kiểu sử dụng chất thường gặp nhất

Trong thực hành lâm sàng, ở những người giàu có thường gặp kiểu sử dụng theo từng đợt, gắn với các sự kiện xã hội, chuyến công tác, tiệc tùng hoặc giai đoạn làm việc rất căng thẳng. Điều này có thể che giấu vấn đề, vì việc sử dụng không phải lúc nào cũng diễn ra hằng ngày. Đồng thời, các đợt đó có thể rất dữ dội và đi kèm nguy cơ biến chứng.

Đối với ma túy, việc sử dụng chất kích thích, bao gồm cocaine, xuất hiện thường xuyên hơn, đặc biệt trong những môi trường có áp lực cao và nhịp sống nhanh. Điều trị nội trú được mô tả trên trang điều trị nghiện ma túy.

Vì sao “hoạt động tốt” không có nghĩa là nguy cơ thấp

Mức chức năng cao có thể làm chậm quyết định điều trị, nhưng không làm giảm nguy cơ biến chứng sức khỏe. Nghiện là một quá trình tiến triển. Theo thời gian, dung nạp tăng lên, xuất hiện các biểu hiện cai, giấc ngủ, khí sắc và chức năng nhận thức xấu đi. Ở một số người, rối loạn lo âu hoặc trầm cảm phát triển, cùng với các hành vi nguy cơ liên quan đến việc sử dụng chất.

Việc duy trì vẻ ngoài bình thường có thể dẫn đến cô lập, sống hai mặt và căng thẳng tâm lý ngày càng tăng. Điều này làm tăng nguy cơ sụp đổ đột ngột, đặc biệt trong các tình huống khủng hoảng nghề nghiệp hoặc gia đình.

Khi nào cần hỗ trợ y tế

Cần hỗ trợ y tế khẩn cấp trong trường hợp mất ý thức, co giật, rối loạn ý thức, triệu chứng loạn thần, đau ngực dữ dội, rối loạn hô hấp hoặc nghi ngờ quá liều. Trong những tình huống như vậy, không nên trì hoãn can thiệp.

Nếu có các triệu chứng của hội chứng cai hoặc có nguy cơ biến chứng, giai đoạn ổn định cần được thực hiện dưới sự giám sát y khoa. Điều này cũng áp dụng cho những người sử dụng nhiều chất cùng lúc. Giải độc trong điều kiện lâm sàng được mô tả trên trang cai nghiện ma túy nội trú.

Tính kín đáo và điều kiện điều trị

Đối với những người giàu có và có mức chức năng cao, tính kín đáo, kiểm soát thông tin và một quy trình đánh giá, điều trị có thể dự đoán được thường có ý nghĩa đặc biệt. Tuy nhiên, từ góc độ lâm sàng, ưu tiên vẫn là sự an toàn của bệnh nhân, ổn định trạng thái tâm lý và cơ thể, cũng như bắt đầu trị liệu.

Nếu chất chiếm ưu thế là cocaine, việc điều trị tập trung vào các chất kích thích có thể đặc biệt quan trọng. Tuy nhiên, về mặt lâm sàng, điều cốt lõi vẫn là điều trị toàn bộ cấu trúc nghiện chứ không chỉ phản ứng với từng đợt sử dụng riêng lẻ.

Tóm tắt

Nghiện ở người giàu thường phát triển trong cái bóng của mức chức năng cao và có thể bị che giấu trong thời gian dài. Can thiệp sớm làm tăng cơ hội tránh biến chứng và hạn chế tổn hại về sức khỏe cũng như nghề nghiệp. Bước quan trọng nhất là nhận ra vấn đề và bắt đầu điều trị theo cách an toàn, có cấu trúc và có trách nhiệm về mặt lâm sàng.

Quá trình trị liệu rộng hơn, bao gồm làm việc với các yếu tố kích hoạt, điều hòa cảm xúc và cơ chế tái nghiện, được mô tả trên trang liệu pháp cai nghiện ma túy.