Đồng phụ thuộc là một hiện tượng ảnh hưởng đến những người đang có mối quan hệ gần gũi với một người bị nghiện. Tình trạng này thường gặp nhất ở bạn đời, cha mẹ hoặc con cái trưởng thành của những người lạm dụng rượu. Đồng phụ thuộc không phải là việc bản thân người đó sử dụng chất, mà là sự lệ thuộc dần dần của toàn bộ cuộc sống của họ vào vấn đề nghiện của người khác.

Trong thực hành lâm sàng, đồng phụ thuộc thường được quan sát thấy nhiều nhất trong những gia đình có tình trạng nghiện rượu mạn tính. Mô hình điều trị nghiện bao gồm cả làm việc với người thân được mô tả trên trang điều trị chứng nghiện rượu.

Đồng phụ thuộc là gì

Đồng phụ thuộc là một kiểu hành vi và phản ứng cảm xúc kéo dài, trong đó người thân tập trung vào việc kiểm soát, bảo vệ hoặc cứu giúp người bị nghiện, thường phải trả giá bằng chính nhu cầu và ranh giới cá nhân của mình. Theo thời gian, đời sống gia đình bắt đầu xoay quanh việc uống rượu, các khủng hoảng và những nỗ lực giảm thiểu hậu quả của nghiện.

Một người đồng phụ thuộc có thể gặp khó khăn trong việc nhận biết cảm xúc, nhu cầu và ranh giới của chính mình, vì toàn bộ năng lượng của họ được dồn vào việc theo dõi và ứng phó với người đang uống rượu.

Các triệu chứng của đồng phụ thuộc

Những triệu chứng thường gặp nhất bao gồm:

• cảm giác trách nhiệm quá mức đối với hành vi của người bị nghiện
• biện minh cho việc uống rượu trước gia đình hoặc môi trường xung quanh
• che giấu vấn đề với người khác
• cố gắng kiểm soát lượng rượu mà người thân sử dụng
• từ bỏ nhu cầu và sở thích của bản thân
• căng thẳng và lo âu mạn tính

Đồng phụ thuộc có thể dẫn đến rối loạn lo âu, triệu chứng trầm cảm, vấn đề về giấc ngủ và stress kéo dài.

Vì sao đồng phụ thuộc phát triển

Cơ chế đồng phụ thuộc phát triển dần dần. Ban đầu, hành động của người thân có thể mang tính bảo vệ hoặc can thiệp. Theo thời gian, chúng trở thành một kiểu vận hành cố định. Những nỗ lực kiểm soát việc uống rượu hoặc giảm thiểu hậu quả của nó có thể nghịch lý thay lại củng cố chính tình trạng nghiện.

Trong những gia đình mà việc lạm dụng rượu đã kéo dài, đồng phụ thuộc trở thành một cách thích nghi với tình huống bất ổn.

Tác động của đồng phụ thuộc lên các mối quan hệ gia đình

Đồng phụ thuộc ảnh hưởng đến hoạt động của toàn bộ hệ thống gia đình. Nó thường dẫn đến rối loạn vai trò, mất lòng tin và xung đột kéo dài. Những đứa trẻ lớn lên trong môi trường như vậy có thể nhận lấy trách nhiệm ổn định tình hình, điều này làm tăng nguy cơ gặp khó khăn cảm xúc trong tương lai.

Trong những trường hợp như vậy, điều quan trọng không chỉ là điều trị cho người bị nghiện mà còn phải hỗ trợ cho những người thân của họ.

Khi nào cần hỗ trợ chuyên môn

Hỗ trợ chuyên môn được chỉ định khi người thân trải qua căng thẳng kéo dài, triệu chứng trầm cảm, mất ngủ, cảm giác bất lực hoặc mất kiểm soát đối với cuộc sống của chính mình. Hỗ trợ cũng đặc biệt quan trọng trong các tình huống khủng hoảng lặp đi lặp lại liên quan đến việc uống rượu.

Trị liệu có thể bao gồm làm việc về việc thiết lập ranh giới, tái xây dựng giá trị bản thân và hiểu các cơ chế của nghiện. Thông tin liên quan đến trị liệu nghiện có trên trang trị liệu bằng rượu.

Vai trò của gia đình trong quá trình điều trị

Điều trị nghiện hiệu quả thường đòi hỏi sự tham gia của cả hệ thống gia đình. Hiểu được các cơ chế của đồng phụ thuộc giúp hạn chế những hành vi duy trì việc uống rượu và hỗ trợ quá trình hồi phục theo cách mang tính xây dựng hơn.

Đồng phụ thuộc không phải là một chẩn đoán y khoa chính thức, mà là mô tả một kiểu hành vi. Công việc trị liệu có thể cải thiện đáng kể chất lượng cuộc sống của người thân và cũng có thể làm tăng hiệu quả điều trị của người bị nghiện.

Nếu người bị nghiện có dấu hiệu của hội chứng cai rượu nặng hoặc cần được ổn định dưới giám sát y khoa, giai đoạn lâm sàng phù hợp được mô tả trên trang giải độc rượu.