Antabus ígræðsla: dísúlfíram sett undir húð

Á Íslandi fæst Antabus í töfluformi, ekki sem ígræðsla

Við segjum þetta efst en ekki neðst. Á Íslandi er Antabus ávísað sem töflum sem teknar eru daglega. Ígræðslan er ekki í boði innan íslenska heilbrigðiskerfisins. Ígræðsla dísúlfírams undir húð er pólsk og mið-evrópsk venja, og það er ástæðan fyrir því að fólk ferðast eftir henni.

Ef þú ert eingöngu að leita að upplýsingum um lyfið Antabus, hvernig það verkar og hvaða aukaverkanir það hefur, finnurðu það neðar á síðunni. Sá hluti á jafnt við um töflurnar og ígræðsluna, því virka efnið er hið sama.

Antabus, dísúlfíram, ígræðsla

Dísúlfíram er heiti virka efnisins og það sem stendur í sjúkraskrá. Antabus er vörumerkið, á Íslandi selt í töfluformi. Sá sem leitar að antabus ígræðslu á við sama virka efni, en í öðru lyfjaformi.

Munurinn er ekki bara á yfirborðinu. Taflan þarf að takast á hverjum degi, og þann dag sem sjúklingurinn sleppir henni er verndin horfin á tveimur sólarhringum. Ígræðslan krefst engrar daglegrar ákvörðunar. Það er allur tilgangur formsins, og um leið veikleiki þess, því hana er ekki jafn auðvelt að stöðva ef eitthvað þarf að breytast.

Hvernig dísúlfíram verkar

Við eðlilegar aðstæður brotnar áfengi niður í tveimur þrepum. Fyrst breytist etanól í asetaldehýð, og síðan asetaldehýð í ediksýru, með hjálp ensímsins aldehýðdehýdrógenasa.

Dísúlfíram hamlar seinna ensíminu. Afleiðingin er sú að asetaldehýð safnast upp þegar áfengis er neytt, og það er einmitt hár styrkur þess sem veldur dísúlfíram-áfengisviðbragðinu, sem getur komið fram þegar á fáeinum mínútum eftir snertingu við áfengi.

Dísúlfíram dregur hins vegar ekki úr löngun í áfengi og hefur engin áhrif á undirliggjandi ferli fíknarinnar. Verkunin felst eingöngu í því að kalla fram mjög óþægileg líkamleg viðbrögð sem eiga að fæla frá drykkju.

Þess vegna má einungis nota dísúlfíram að loknu læknismati og með fullu og upplýstu samþykki sjúklings.

Aukaverkanir Antabus án áfengis

Taflan hér að ofan á við viðbragðið sem verður ásamt áfengi. Spurningin sem oftast er borin upp snýr að öðru: hvað lyfið gerir í líkamanum þegar sjúklingurinn er edrú. Það kemur líka fyrir.

• þreyta og syfja, einkum fyrstu vikurnar
• málmkennt eða hvítlaukskennt bragð í munni
• höfuðverkur
• magaóþægindi, ógleði
• húðviðbrögð og kláði
• í sjaldgæfum tilvikum áhrif á lifur, sem kalla á eftirlit með lifrarprófum
• í sjaldgæfum tilvikum taugakvilli og geðræn einkenni

Áhrif á lifur eru alvarlegust af þessu og ástæðan fyrir því að lifrarstarfsemi er metin fyrir meðferð. Komi fram gulnun húðar eða augnhvítu, dökkt þvag eða viðvarandi þreyta meðan á meðferð stendur skal hafa samband við lækni, óháð lyfjaformi.

Í hverju felst viðsnúningur umbunarkerfisins

Áfengi er yfirleitt tengt skammvinnri léttingu eða vellíðan, á meðan neikvæðu afleiðingarnar koma seinna, stundum eftir mörg ár. Þessi munur í tíma er ein ástæða þess hversu auðveldlega fíknin festir sig í sessi.

Dísúlfíram snýr röðinni við. Viðbragð líkamans kemur strax og er ótvírætt óþægilegt, þannig að áfengið hættir að vera umbun og fer að tengjast kvíða og vanlíðan. Hjá hluta sjúklinga styður það við það að forðast áfengi, einkum á fyrsta tímabili edrúmennsku þegar hættan á bakslagi er mest.

Hvað rannsóknir segja um ígræðsluna sjálfa

Hér ber okkur að tala hreint út, jafnvel þótt það gagnist okkur ekki. Þekkingargrunnurinn fyrir ígræðsluna, ólíkt dísúlfírami í töfluformi, er takmarkaður og misvísandi.

Jon Johnsen og Jørg Mørland birtu árið 1991 í Alcoholism: Clinical and Experimental Research tvíblinda samanburðarrannsókn með lyfleysu þar sem ígræðslan reyndist ekki betri en lyfleysa. Eldri rannsókn Wilsons og félaga í British Journal of Psychiatry 1976 komst að gagnstæðri niðurstöðu og taldi að lyfjafræðilegu fælingaráhrifin hefðu fremur verið vanmetin í fyrri skýrslum.

Niðurstaðan sem draga má af hvorri tveggja er sú sama: hluti verkunarinnar er sálræn fæling, ekki lyfjafræði. Sjúklingurinn veit af ígræðslunni, og það hefur áhrif á ákvarðanir hans. Það gerir aðferðina ekki gagnslausa, en það gerir hana að stuðningi en ekki að meðferð. Sá sem lofar þér meiru en þessu er að selja þér eitthvað.

Læknar Antabus áfengisfíkn

Nei. Dísúlfíram er engin meðferð við fíkninni og á hvorki að kynna það né skilja þannig.

• fjarlægir ekki andlegu fíknina
• dregur ekki úr löngun í áfengi
• breytir ekki því hvernig tekist er á við álag
• meðhöndlar ekki áföll né samhliða geðraskanir

Hlutverkið takmarkast við tímabundinn stuðning við edrúmennsku í gegnum fráhrindandi verkun. Varanlegur bati af áfengisfíkn krefst heildstæðrar nálgunar með viðtalsmeðferð, geðlæknisfræðilegu mati eftir þörfum og áætlun um að fyrirbyggja bakslag. Dísúlfíram bætir við áfengismeðferð, það kemur ekki í staðinn fyrir hana.

Hversu lengi þarf að vera án áfengis fyrir aðgerð

Ígræðsla er ekki framkvæmd á neinum sem hefur áfengi í líkamanum. Miðað er við að minnsta kosti 24 klukkustundir án áfengis, og eftir langvarandi drykkju er tíminn lengri og ákveðinn af lækni við matið.

Ástæðan er öryggi, ekki formsatriði. Að gefa dísúlfíram meðan áfengi er enn í líkamanum kallar fram viðbragð sem í alvarlegum tilvikum felur í sér hjartsláttartruflanir og krampa. Drekki sjúklingurinn daglega og ráði ekki við að hætta upp á eigin spýtur er rétta röðin sú að fara fyrst í áfengisafeitrun undir læknishendi, og í ígræðslu á eftir.

Svona fer ígræðslan fram

Í ígræðsluformi er dísúlfíram sett undir húð í minni háttar skurðaðgerð sem læknir framkvæmir undir staðdeyfingu.

• aðgerðin tekur 20 til 30 mínútur
• dauðhreinsaðar aðstæður og staðdeyfing
• leiðbeiningar um sáraumhirðu eru veittar að aðgerð lokinni
• verkunartími lyfsins 10 til 12 mánuðir samkvæmt fylgiseðli framleiðanda

Á undan aðgerðinni fer ávallt fram fullt læknismat sem tekur til sjúkrasögu, mats á frábendingum og staðfestingar á því að sjúklingurinn sé edrú.

Í hversu marga mánuði verkar ígræðslan

Eitt og sama lyfið er notað, svo verkunartíminn ræðst ekki af vali á lyfi. Samkvæmt fylgiseðli framleiðanda er hann 10 til 12 mánuðir við fullan skammt í ígræðslu.

Í reynd heyrist stundum að ígræðslan endist í 6 mánuði. Það á við þegar færri töflur eru græddar inn, það er lægri skammtur. Þetta er ekki annað lyf og ekki önnur aðgerð, aðeins minna magn af sama efni, sem styttir verkunartímann. Skammtinn ákveður læknir við matið.

Verð, greiðsluþátttaka og skilyrði

Áfengi og dísúlfíram: hverju verður að sleppa alfarið

Eftir að dísúlfíram hefur verið gefið er öll snerting við áfengi frábending, líka í myndum sem sjúklingar hugsa sjaldan út í. Sjúklingnum skal veitt ítarleg fræðsla um allar hugsanlegar uppsprettur.

• áfengir drykkir, þar með talið bjór og vín
• lyf sem innihalda vínanda, til dæmis hóstasaft og dropar
• matvæli með áfengi: sósur, vínedik, kombucha
• húðvörur og handspritt á vínandagrunni

Kostir og takmarkanir

Hverjum má bjóða dísúlfíram og hverjum ekki

Notkun dísúlfírams er ávallt einstaklingsbundin ákvörðun sem tekin er að loknu læknismati og er hluti af víðtækari meðferðaráætlun.

Staðbundnir fylgikvillar eftir ígræðslu

Þrátt fyrir rétt framkvæmda aðgerð geta fáeinir sjúklingar fengið staðbundin viðbrögð, sem stafa af eigin svörun líkamans við lyfinu eða ígræðsluefninu.

• ofnæmisviðbrögð við dísúlfírami eða innihaldsefnum ígræðslunnar
• staðbundin bólga
• eymsli, roði eða þroti á ígræðslustað
• graftarútferð eða vessandi sár
• hæg sáragræðsla

Í sjaldgæfum tilvikum kemur upp bakteríusýking sem krefst læknisaðgerða.

Hvenær skal leita læknis tafarlaust

Sjúklingur skal hafa samband við klíníska teymið án tafar ef eftir aðgerð koma fram vaxandi verkir á ígræðslustað, graftarútferð eða vond lykt frá sári, viðvarandi roði eða hiti í húð, sótthiti eða almenn sýkingareinkenni, sem og einkenni sem benda til ofnæmisviðbragða.

Í slíkum tilvikum á ekki að reyna að meðhöndla sjálfur eða fjarlægja ígræðsluna án samráðs við lækni. Að fjarlægja hana er tæknilega mögulegt en krefst aðgerðar og ákvörðunar læknis.

Dísúlfíram í heildstæðri meðferðaráætlun

Í völdum tilvikum getur dísúlfíram verið hluti af víðtækari meðferðaráætlun. Það er ekki meðferð í sjálfu sér, en getur gagnast á því tímabili þegar sjúklingurinn byggir upp fyrstu vikur edrúmennsku.

• afeitrun undir læknishendi
• einstaklingsbundin viðtalsmeðferð
• geðlæknisfræðilegt mat við tvígreiningu
• áætlun um að fyrirbyggja bakslag
• áframhaldandi stuðningur eftir dvölina

Það kemur fyrir að sjúklingur drekki þrátt fyrir ígræðsluna. Það þýðir ekki alltaf að lyfið sé hætt að verka, og ástæðurnar eru mismunandi: lægri skammtur, langur tími frá ígræðslu, eða meðvituð ákvörðun um að prófa viðbragðið. Í öllum tilvikum er það merki um þörf fyrir meðferð, ekki um þörf fyrir aðra aðgerð.

Opinbera leiðin og einkarekin meðferð

Spurningin um gjaldfrjálsa hjálp er meðal þeirra algengustu, svo við svörum henni hreint út. Á Íslandi liggur leiðin að jafnaði um heilsugæsluna eða beint í viðtal hjá meðferðarsviði. Antabus í töfluformi er ávísað innan þeirrar leiðar og hún er að hluta greidd af Sjúkratryggingum Íslands með greiðsluþátttöku sjúklings.

Viljirðu eingöngu fá Antabus þarftu því ekki að ferðast neitt. Það sem ekki er í boði innan íslenska kerfisins er ígræðsluformið. Leyfi fjárhagurinn ekki einkarekna meðferð er opinbera leiðin rétta valið og hana á að nota. Niðurstaðan ræðst fyrst og fremst af því hvort sjúklingurinn ljúki meðferðinni, ekki af því hver greiðir eða hvaða lyfjaform var valið.

Hvaðan sjúklingarnir koma

Við rekum engar stöðvar í öðrum borgum. Aðgerðin er eingöngu framkvæmd í Łomianki Dolne, og sjúklingar koma til okkar alls staðar að úr Póllandi og frá útlöndum.

Frá Íslandi tekur flugið frá Keflavík til Varsjár um fjórar klukkustundir, og flugvöllurinn er tæpan hálftíma frá stöðinni. Þetta er ekki ferð sem gengur upp á einum degi, og við mælum ekki með því: læknismatið tekur tíma og ákvörðunin á ekki að vera tekin með brottfarartíma í huga.

Stöðin stendur afsíðis, við Wiślana-götu, sem skiptir máli fyrir þá sem vilja hafa hljótt um sig. Frá norðurhverfum Varsjár tekur ferðin stundarfjórðung.

Meðferðin fer fram á ensku, frá fyrsta samtali og læknismatinu til sjálfrar ígræðslunnar. Skriflegar upplýsingar má veita á íslensku.

Dísúlfíramígræðsla og naltrexonígræðsla

Þetta eru tvö ólík lyf með ólíkan verkunarhátt. Dísúlfíramígræðslan verkar fráhrindandi, það er kallar fram óþægilegt viðbragð eftir áfengisneyslu. Naltrexonígræðslan hindrar ópíóíðaviðtaka og veldur engu fráhrindandi viðbragði.

Naltrexon er notað við ópíóíðafíkn og í völdum tilvikum einnig við áfengisfíkn, þar sem það dregur úr umbunaráhrifum drykkju. Það þýðir líka að naltrexon má gefa sjúklingum sem hafa ekki enn náð fullri edrúmennsku, sem dísúlfíram má ekki. Nánar á síðunni um naltrexonígræðslu.

Hvað er hægt að gera í staðinn

Spurningin kemur oftast upp í tveimur tilvikum: þegar læknisfræðilegar frábendingar eru gegn dísúlfírami, eða þegar sjúklingurinn samþykkir ekki aðgerðina. Í báðum tilvikum eru aðrar leiðir til, og engin þeirra er verri fyrir fram.

• Naltrexonígræðsla, sem verkar ekki fráhrindandi heldur dregur úr umbunaráhrifum áfengis, og veldur því engu hörðu viðbragði við bakslag
• Antabus í töfluformi, sem er í boði innan íslenska kerfisins og krefst engrar ferðar
• Önnur lyfjameðferð sem læknir velur, þar á meðal lyf sem draga úr löngun í áfengi
• Afeitrun í legu, ef vandinn er sjálft það að hætta á öruggan hátt
• Fíknimeðferð sem eiginleg meðferð, því ekkert lyf breytir undirliggjandi ferlum fíknarinnar

Eitt sem oft gleymist á skilið að vera sagt: ígræðslan er ekkert skilyrði fyrir því að hefja meðferð. Hún verður stundum fyrsta skrefið, en jafn oft byrja sjúklingar á afeitrun eða á viðtalsmeðferð við áfengisfíkn og taka ákvörðun um lyf síðar. Sértu að leita lausnar fyrir aðstandanda sem samþykkir ekki aðgerðina er útgangspunkturinn samtal um meðferð, ekki leit að aðferð sem virkar án þátttöku hans.

Þegar bráðahjálpar er þörf

Mikilvægar læknisfræðilegar upplýsingar

Notkun dísúlfírams, þar með talin ígræðsla, felur í sér læknisfræðilega áhættu, jafnvel þegar aðgerðin er framkvæmd samkvæmt gildandi stöðlum. Svörun líkamans við lyfinu getur verið einstaklingsbundin og illa fyrirsjáanleg, ræðst ekki alltaf af því hvernig aðgerðin var framkvæmd og getur náð til bæði almennra og staðbundinna viðbragða.

Dísúlfíram tryggir ekki áframhaldandi edrúmennsku, útilokar ekki hættu á bakslagi og kemur hvorki í stað viðtalsmeðferðar né geðlæknismeðferðar. Hverjum sjúklingi skal veitt ítarleg fræðsla um verkun lyfsins, mögulega fylgikvilla, kröfuna um að forðast áfengi í hvaða mynd sem er og um takmarkanir aðferðarinnar.

Upplýsingarnar á þessari síðu eru upplýsandi og fræðandi. Þær fela ekki í sér læknisráðgjöf, greiningu eða meðferð og geta ekki komið í stað einstaklingsbundinnar ráðgjafar hjá lækni eða öðru löggiltu heilbrigðisstarfsfólki. Meðferðarlíkanið sem lýst er á við klíníska framkvæmd í Póllandi, í samræmi við gildandi regluverk og læknisfræðilegar leiðbeiningar.

Hvað kemur á eftir aðgerðinni

Dísúlfíram verkar aðeins svo lengi sem það er til staðar í líkamanum. Án samhliða meðferðarvinnu er hættan á að snúa aftur til drykkju mikil þegar verkunin fjarar út.

Þess vegna er aðgerðin hjá hluta sjúklinga aðeins fyrsta skrefið, og á eftir fylgir afeitrun, dvöl í legu eða meðferð sem heldur áfram eftir dvölina.

01

ÁfengismeðferðMeðferð í legu, læknismat og gangur meðferðar

02

ÁfengisafeitrunLæknisfræðilegt eftirlit og örugg fráhvarfsmeðferð fyrir aðgerð

03

Viðtalsmeðferð við áfengisfíknVinna með undirliggjandi ferli fíknar og forvarnir gegn bakslagi

04

MeðferðaráætlanirHeildaryfirlit yfir meðferðaráætlanir stöðvarinnar í legu