Wszywka alkoholowa, Esperal (disulfiram)

Wszywka, zaszycie, zaszywanie alkoholika, Esperal

Wszystkie te określenia dotyczą jednej procedury. Zaszycie alkoholowe, zaszywanie alkoholika, wszywka na alkohol, wszywki antyalkoholowe i Esperal to w rozmowie pacjentów oraz ich rodzin synonimy podskórnej implantacji disulfiramu.

Esperal jest historyczną nazwą handlową leku disulfiram, wprowadzonego do leczenia uzależnienia od alkoholu w połowie ubiegłego wieku jako element terapii awersyjnej. Choć sama nazwa Esperal nie jest już oficjalnie stosowana w wielu krajach, w języku potocznym nadal odnosi się do implantacji disulfiramu lub długo działającej formy tego leku.

W dokumentacji medycznej obowiązuje jedna nazwa: disulfiram, i to on jest substancją czynną tak zwanej wszywki. Nazwy Esperal używamy na tej stronie wyłącznie dlatego, że funkcjonuje powszechnie w języku pacjentów. Nikt dzwoniący po informacje nie musi znać właściwego określenia.

Jak działa disulfiram

W prawidłowych warunkach alkohol jest metabolizowany w organizmie dwuetapowo. Najpierw etanol przechodzi w aldehyd octowy, a następnie aldehyd octowy w kwas octowy, przy udziale enzymu zwanego dehydrogenazą aldehydową.

Disulfiram hamuje działanie tego drugiego enzymu. Skutkiem jest nagromadzenie aldehydu octowego po spożyciu alkoholu, a to właśnie jego wysokie stężenie odpowiada za reakcję disulfiramowo-alkoholową, która może wystąpić już po kilku minutach od kontaktu z alkoholem.

Disulfiram nie zmniejsza natomiast głodu alkoholowego ani nie wpływa na mechanizmy uzależnienia. Jego działanie polega wyłącznie na wywoływaniu silnie nieprzyjemnej reakcji fizjologicznej, która ma zniechęcać do picia.

Z tego względu disulfiram może być stosowany wyłącznie po kwalifikacji lekarskiej i przy pełnej, świadomej zgodzie pacjenta.

Na czym polega odwrócenie mechanizmu nagrody

Alkohol zwykle kojarzony jest z chwilową ulgą lub przyjemnością, natomiast jego negatywne konsekwencje pojawiają się z opóźnieniem, czasem po latach. Ta różnica czasu jest jednym z powodów, dla których uzależnienie tak łatwo się utrwala.

Disulfiram odwraca tę kolejność. Reakcja organizmu jest natychmiastowa i jednoznacznie nieprzyjemna, więc alkohol przestaje być źródłem nagrody, a zaczyna być kojarzony z lękiem i dyskomfortem. U części pacjentów wspiera to behawioralne unikanie alkoholu, szczególnie w początkowym okresie abstynencji, kiedy ryzyko powrotu do picia jest najwyższe.

Czy Esperal leczy alkoholizm

Nie. Disulfiram nie jest leczeniem uzależnienia i nie należy go tak przedstawiać ani tak rozumieć.

• nie usuwa zależności psychicznej
• nie zmniejsza głodu alkoholowego
• nie zmienia mechanizmów radzenia sobie ze stresem
• nie leczy traumy ani współwystępujących zaburzeń psychicznych

Jego rola ogranicza się do czasowego wsparcia abstynencji poprzez mechanizm awersyjny. Trwałe zdrowienie z uzależnienia od alkoholu wymaga kompleksowego postępowania, obejmującego psychoterapię, opiekę psychiatryczną oraz plan zapobiegania nawrotom. Disulfiram jest elementem uzupełniającym leczenie uzależnienia od alkoholu, a nie jego zamiennikiem.

Ile trzeba nie pić przed zabiegiem

Implantacji nie wykonuje się u osoby, która ma alkohol w organizmie. Przyjmuje się, że konieczne jest co najmniej 24 godziny bez alkoholu, a po dłuższym ciągu okres ten jest dłuższy i wyznacza go lekarz podczas kwalifikacji.

Powodem jest bezpieczeństwo, nie formalność. Podanie disulfiramu przy obecnym w organizmie alkoholu wywołuje reakcję, która w ciężkich przypadkach obejmuje zaburzenia rytmu serca i drgawki. Jeżeli pacjent pije codziennie i nie jest w stanie samodzielnie odstawić alkoholu, właściwą kolejnością jest najpierw detoks alkoholowy pod nadzorem medycznym, a dopiero potem implantacja.

Jak wygląda zabieg implantacji

W przypadku formy implantacyjnej disulfiram podawany jest podskórnie podczas drobnego zabiegu chirurgicznego, wykonywanego przez lekarza w znieczuleniu miejscowym.

• czas trwania zabiegu od 20 do 30 minut
• warunki jałowe i znieczulenie miejscowe
• zalecenia dotyczące pielęgnacji rany przekazywane po zabiegu
• czas działania leku od 10 do 12 miesięcy według ulotki producenta

Zabieg jest zawsze poprzedzony pełną kwalifikacją medyczną obejmującą wywiad, ocenę przeciwwskazań oraz potwierdzenie abstynencji.

Na ile miesięcy działa wszywka

Stosowany jest jeden preparat, więc czas działania nie zależy od wyboru leku. Według ulotki producenta wynosi on od 10 do 12 miesięcy przy pełnej dawce implantu.

W praktyce spotyka się określenie, że wszywka jest na 6 miesięcy. Odnosi się ono do sytuacji, w której implantuje się mniejszą liczbę tabletek, a więc niższą dawkę. Nie jest to inny lek ani inna procedura, tylko mniejsza ilość tej samej substancji, co skraca okres jej działania. Dawkę ustala lekarz podczas kwalifikacji.

Cena, refundacja i warunki wykonania

Alkohol a disulfiram, czego bezwzględnie unikać

Po zastosowaniu disulfiramu przeciwwskazany jest każdy kontakt z alkoholem, także w postaciach, o których pacjenci zwykle nie myślą. Pacjent musi zostać szczegółowo poinformowany o wszystkich potencjalnych źródłach ekspozycji.

• napoje alkoholowe, w tym piwo i wino
• leki zawierające alkohol, na przykład syropy i nalewki
• produkty spożywcze z alkoholem: sosy, ocet winny, kombucha
• kosmetyki i środki dezynfekujące na bazie alkoholu

Zalety i ograniczenia wszywki alkoholowej

Dla kogo disulfiram może być rozważany, a dla kogo nie

Zastosowanie disulfiramu jest zawsze decyzją indywidualną, poprzedzoną kwalifikacją lekarską i osadzoną w szerszym planie leczenia.

Możliwe powikłania miejscowe po implantacji

Mimo prawidłowo przeprowadzonego zabiegu u niewielkiego odsetka pacjentów mogą wystąpić reakcje miejscowe, wynikające z indywidualnej reakcji organizmu na lek lub materiał implantacyjny.

• reakcja alergiczna na disulfiram lub składniki implantu
• miejscowy stan zapalny
• bolesność, zaczerwienienie lub obrzęk w miejscu implantacji
• wydzielina ropna lub sączenie się rany
• opóźnione gojenie tkanek

W rzadkich przypadkach może dojść do nadkażenia bakteryjnego, które wymaga interwencji medycznej.

Kiedy należy pilnie zgłosić się do lekarza

Pacjent powinien niezwłocznie skontaktować się z zespołem klinicznym, jeżeli po zabiegu wystąpi narastający ból w miejscu implantacji, ropna wydzielina lub nieprzyjemny zapach z rany, utrzymujące się zaczerwienienie albo ucieplenie skóry, gorączka lub objawy ogólne infekcji, a także objawy sugerujące reakcję alergiczną.

W takich sytuacjach nie należy podejmować samodzielnych prób leczenia ani usuwać implantu bez konsultacji lekarskiej. Usunięcie jest technicznie możliwe, ale wymaga zabiegu i decyzji lekarza, co opisujemy w materiale o tym, czy można usunąć wszywkę alkoholową.

Disulfiram w kompleksowym planie leczenia

W wybranych przypadkach disulfiram może zostać włączony do szerszego planu terapeutycznego. Sam w sobie nie stanowi leczenia, natomiast bywa użytecznym elementem w okresie, w którym pacjent buduje pierwsze tygodnie abstynencji.

• detoksykacja pod nadzorem medycznym
• psychoterapia indywidualna
• opieka psychiatryczna, jeśli współwystępują zaburzenia psychiczne
• planowanie zapobiegania nawrotom
• długoterminowe wsparcie terapeutyczne po zakończeniu pobytu

Zdarza się, że pacjent pije mimo obecności implantu. Nie zawsze oznacza to, że lek przestał działać, a przyczyny bywają różne. Opisujemy je osobno w tekście o tym, co zrobić, jeśli ktoś zapije mimo wszywki alkoholowej.

Skąd przyjeżdżają pacjenci

Nie prowadzimy placówek w innych miastach. Zabieg wykonujemy wyłącznie w Łomiankach Dolnych, a pacjenci dojeżdżają do nas z Warszawy i z Mazowsza.

Ośrodek stoi na uboczu, przy ulicy Wiślanej, co ma znaczenie dla osób, którym zależy na dyskrecji. Dojazd z północnych dzielnic Warszawy zajmuje kilkanaście minut.

Pacjenci szukają tej usługi na kilka sposobów: wszywka alkoholowa Warszawa, zaszycie alkoholowe Warszawa, Esperal Warszawa albo po prostu wszywka Warszawa. Wszystkie te zapytania dotyczą tego samego zabiegu i tego samego miejsca, czyli ośrodka tuż za granicą miasta.

Wszywka alkoholowa a wszywka narkotykowa

To dwa różne preparaty o odmiennym mechanizmie działania. Wszywka alkoholowa zawiera disulfiram i działa awersyjnie, czyli wywołuje przykrą reakcję po spożyciu alkoholu. Tak zwana wszywka narkotykowa to implant naltreksonu, który blokuje receptory opioidowe i nie wywołuje reakcji awersyjnej.

Naltrekson stosuje się w uzależnieniu od opioidów, a w wybranych przypadkach także w uzależnieniu od alkoholu, gdzie zmniejsza nagradzające działanie picia. Szczegóły opisuje strona poświęcona zabiegowi, jakim jest implant naltreksonu.

Co zamiast wszywki dla alkoholika

To pytanie pada najczęściej w dwóch sytuacjach: gdy istnieją przeciwwskazania medyczne do disulfiramu albo gdy pacjent nie wyraża zgody na zabieg. W obu przypadkach istnieją inne drogi i żadna z nich nie jest gorsza z założenia.

• Implant naltreksonu, który nie działa awersyjnie, tylko zmniejsza nagradzające działanie alkoholu, więc nie wywołuje gwałtownej reakcji po wypiciu
• Farmakoterapia doustna dobierana przez lekarza, w tym leki zmniejszające głód alkoholowy
• Detoksykacja stacjonarna, jeżeli problemem jest samo bezpieczne odstawienie alkoholu
• Terapia uzależnienia jako leczenie właściwe, ponieważ żaden lek nie zmienia mechanizmów uzależnienia

Warto zaznaczyć rzecz, która bywa pomijana: wszywka nie jest warunkiem rozpoczęcia leczenia. Bywa pierwszym krokiem, ale równie często pacjenci zaczynają od detoksykacji albo od terapii, a decyzję o farmakoterapii podejmują później. Jeżeli szukacie rozwiązania dla bliskiej osoby, która nie zgadza się na zabieg, punktem wyjścia jest rozmowa o terapii uzależnienia od alkoholu, a nie szukanie metody działającej bez jej udziału.

Kiedy konieczna jest natychmiastowa pomoc medyczna

Ważne informacje medyczne

Stosowanie disulfiramu, w tym jego implantacji, wiąże się z potencjalnym ryzykiem medycznym, nawet jeśli procedura została przeprowadzona zgodnie z obowiązującymi standardami. Reakcja organizmu na lek może być indywidualna i trudna do przewidzenia, nie zawsze zależy od prawidłowości zabiegu i może obejmować zarówno działania ogólnoustrojowe, jak i miejscowe.

Zastosowanie disulfiramu nie zapewnia utrzymania abstynencji, nie eliminuje ryzyka nawrotu uzależnienia i nie zastępuje leczenia psychoterapeutycznego ani psychiatrycznego. Każdy pacjent powinien zostać szczegółowo poinformowany o mechanizmie działania leku, możliwych powikłaniach, konieczności bezwzględnego unikania alkoholu oraz o ograniczeniach skuteczności tej metody.

Co poza zabiegiem

Disulfiram działa tylko tak długo, jak długo pozostaje w organizmie. Bez równoległej pracy terapeutycznej ryzyko powrotu do picia po zakończeniu jego działania pozostaje wysokie.

Dlatego u części pacjentów zabieg jest jedynie pierwszym krokiem, po którym następuje detoksykacja, pobyt stacjonarny albo terapia prowadzona po zakończeniu leczenia w ośrodku.

01

Wszywka alkoholowaImplantacja disulfiramu po kwalifikacji lekarskiej

02

Leczenie uzależnienia od alkoholuProgram stacjonarny, kwalifikacja i przebieg leczenia

03

Detoks alkoholowyNadzór medyczny i bezpieczne odstawienie przed zabiegiem

04

Terapia alkoholowaPraca nad mechanizmami uzależnienia i zapobieganie nawrotom