Czy Esperal leczy alkoholizm?

Esperal, wszywka alkoholowa i „zaszycie się” to potoczne określenia, które od lat budzą emocje i często są źródłem nieporozumień. W praktyce klinicznej kluczowe jest rozróżnienie pomiędzy leczeniem uzależnienia jako procesem terapeutycznym a zastosowaniem leku o działaniu awersyjnym jako jednego z narzędzi wspierających utrzymanie abstynencji. Poniżej wyjaśniamy, czym jest disulfiram, jak działa, jakie niesie ryzyka i dlaczego nie zastępuje kompleksowego leczenia uzależnienia od alkoholu.

Esperal a disulfiram

Esperal był nazwą handlową leku o substancji czynnej disulfiram. Produkcja Esperalu w Polsce zakończyła się w 2009 roku, natomiast w praktyce klinicznej nadal stosuje się preparaty zawierające disulfiram. Mimo to nazwa „Esperal” pozostaje w języku potocznym jako określenie zabiegu implantacji disulfiramu, podobnie jak określenie „zaszycie się”.

Jak działa disulfiram i czym jest reakcja disulfiramowa

Po spożyciu alkoholu organizm metabolizuje etanol do aldehydu octowego, a następnie przekształca go w mniej toksyczne związki. Disulfiram zaburza ten proces, prowadząc do nagromadzenia aldehydu octowego. U osoby, która spożyje alkohol po implantacji disulfiramu, może wystąpić tzw. reakcja disulfiramowa, która bywa gwałtowna i klinicznie niebezpieczna.

Objawy reakcji disulfiramowej mogą obejmować między innymi:

• nudności i wymioty
• nasilony lęk i niepokój
• przyspieszoną akcję serca i kołatanie serca
• duszność i uczucie braku powietrza
• bóle w klatce piersiowej
• zawroty głowy
• skoki ciśnienia tętniczego

W ciężkich przypadkach mogą wystąpić groźne powikłania kardiologiczne i neurologiczne. Z tego powodu disulfiram nie jest narzędziem „neutralnym” i jego zastosowanie wymaga kwalifikacji medycznej oraz jasnego omówienia ryzyk.

Na czym polega działanie awersyjne

Działanie awersyjne polega na tym, że perspektywa nieprzyjemnych i potencjalnie niebezpiecznych objawów po spożyciu alkoholu ma zniechęcać do sięgania po alkohol. W odróżnieniu od kaca, który pojawia się zwykle po czasie, objawy reakcji disulfiramowej mogą wystąpić szybko po spożyciu alkoholu.

To może sprzyjać utrzymaniu abstynencji u części osób, ale nie rozwiązuje przyczyn uzależnienia i nie zastępuje pracy terapeutycznej.

Jak wygląda zabieg wszywki alkoholowej

Zabieg implantacji disulfiramu powinien być wykonywany w warunkach medycznych przez uprawnionego lekarza. Najczęściej polega na umieszczeniu preparatu podpowięziowo w okolicy pośladka w znieczuleniu miejscowym. Czas trwania zabiegu oraz przebieg rekonwalescencji zależą od indywidualnej sytuacji klinicznej pacjenta.

Jeżeli interesuje Cię opis procedury w standardzie medycznym i kwalifikacja do zabiegu, zobacz: wszywka alkoholowa.

Czy po wszywce można pić piwo lub wino

Po implantacji disulfiramu nie należy spożywać alkoholu, również w postaci piwa i wina. Ostrożność dotyczy także preparatów, które mogą zawierać alkohol (np. niektóre syropy), a także wybranych produktów spożywczych i kosmetyków, jeśli zawierają składniki mogące wywołać objawy nietolerancji. W razie wątpliwości decyzje powinny być podejmowane po konsultacji medycznej.

Zalety i ograniczenia disulfiramu

Disulfiram bywa rozważany jako narzędzie wspierające abstynencję, zwłaszcza gdy pacjent potrzebuje zewnętrznego „bezpiecznika” w pierwszej fazie zdrowienia. W części przypadków może ułatwiać utrzymanie abstynencji w okresie rozpoczynania terapii.

Jednocześnie disulfiram nie leczy uzależnienia. Nie zmienia mechanizmów psychologicznych choroby, nie rozwiązuje przyczyn picia i nie zastępuje psychoterapii ani pracy nad nawrotami. Z perspektywy klinicznej trwała poprawa wymaga kompleksowego leczenia uzależnienia.

Jeżeli chcesz zobaczyć model leczenia jako proces, punktem odniesienia jest: leczenie uzależnienia od alkoholu.

Kiedy konieczna jest pomoc medyczna

Pomoc medyczna jest wskazana, jeżeli po spożyciu alkoholu u osoby z disulfiramem wystąpią nasilone objawy, szczególnie ból w klatce piersiowej, duszność, omdlenie, zaburzenia świadomości, drgawki, znaczne zaburzenia rytmu serca lub gwałtowne skoki ciśnienia. W takich sytuacjach priorytetem jest bezpieczeństwo i konieczna jest pilna konsultacja medyczna.

W przypadku uzależnienia od alkoholu i objawów zespołu abstynencyjnego bezpiecznym punktem odniesienia jest medycznie prowadzony detoks: detoks alkoholowy.

Co dalej, jeśli rozważasz wszywkę

Jeżeli rozważasz disulfiram, warto traktować go jako element większego planu leczenia, a nie jako samodzielną metodę. W praktyce klinicznej kluczowe znaczenie ma kwalifikacja medyczna, stabilizacja, praca terapeutyczna oraz plan dalszej opieki po zakończeniu leczenia stacjonarnego.

Jeżeli Twoim celem jest trwała zmiana, a nie krótkoterminowa abstynencja, ważnym etapem jest terapia uzależnienia od alkoholu: terapia uzależnienia od alkoholu.