Nawroty po odstawieniu marihuany - dlaczego wracają i jak je przerwać

Nawrót rzadko wygląda jak decyzja. Wygląda jak logiczny wniosek wyciągnięty o trzeciej nad ranem po czwartej nieprzespanej nocy: jeden joint, tylko żeby się wyspać, przecież nie wracam do palenia. Albo jak spotkanie ze starymi znajomymi, na którym nikt niczego nie proponuje, a mimo to wychodzisz z niego pod wpływem. Albo jak trzeci miesiąc abstynencji, w którym wszystko idzie dobrze i właśnie dlatego pojawia się myśl, że skoro tak dobrze idzie, to chyba już można. Ten artykuł opisuje, dlaczego dochodzi do nawrotów po odstawieniu marihuany, kiedy ryzyko jest najwyższe, jak rozpoznać ostrzeżenia, które pojawiają się na długo przed pierwszym jointem, i co zrobić, gdy do nawrotu już doszło. Tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji ze specjalistą.

Kiedy ryzyko nawrotu jest największe

Nawroty nie rozkładają się równomiernie w czasie. Pierwszy szczyt przypada na pierwszy tydzień odstawienia, gdy objawy są najsilniejsze, a bezsenność i rozdrażnienie łamią decyzję. Drugi, mniej oczywisty, pojawia się po kilku tygodniach: objawy już minęły, życie się poukładało, a wraz z poprawą wraca złudzenie kontroli, czyli myśl, że skoro tak dobrze sobie radzę, to jeden raz nic nie zmieni. Trzeci związany jest z sytuacjami: imprezą, wyjazdem, spotkaniem starego towarzystwa, kryzysem w pracy albo rozstaniem. Warto też wiedzieć, że u części osób głód i wahania nastroju utrzymują się falami przez tygodnie, a nawet miesiące, jako element przedłużonego zespołu abstynencyjnego. To nie oznacza, że coś idzie źle, tylko że proces trwa dłużej, niż większość ludzi zakłada.

Pięć najczęstszych wyzwalaczy

Charakterystyczne dla marihuany jest to, że wyzwalacze rzadko mają dramatyczny charakter. Nikt nie wraca do palenia po tragedii, wracają po nudnym wtorku. Właśnie dlatego plan na nawroty musi obejmować zwyczajność, a nie tylko kryzysy.

Nawrót zaczyna się przed pierwszym jointem

To najważniejsza informacja w tym artykule. Nawrót nie jest zdarzeniem, tylko procesem, który zaczyna się na długo przed sięgnięciem po susz. Sygnały ostrzegawcze są niepozorne i łatwo je zracjonalizować:

• wracasz myślami do palenia, ale w ciepłych barwach: pamiętasz wieczory, zapominasz o kosztach,
• zaczynasz spędzać czas z ludźmi, którzy palą, i tłumaczysz to przyjaźnią,
• zaniedbujesz sen, ruch i rutynę, które trzymały cię w ryzach,
• pojawia się poczucie krzywdy: inni mogą, a ja nie,
• rośnie napięcie i rozdrażnienie, ale nie robisz z nimi nic,
• zaczynasz testować sytuacje, których wcześniej unikałeś, tłumacząc to sprawdzaniem siebie,
• pojawia się myśl o kontrolowanym paleniu: tylko w weekendy, tylko okazjonalnie.

Ta ostatnia jest najgroźniejsza, bo brzmi dojrzale i rozsądnie. W praktyce u osoby, która straciła kontrolę, powrót do kontrolowanego palenia niemal zawsze kończy się powrotem do poprzednich ilości, tylko szybciej niż za pierwszym razem. Rozpoznanie tych sygnałów jest realnym narzędziem: nawrót można przerwać na etapie myśli, a nie dopiero po fakcie.

Jak zapobiegać nawrotom

Skuteczna profilaktyka jest konkretna i nudna, i właśnie dlatego działa. Zaplanuj sen, bo to on jest pierwszą linią obrony: stałe godziny, ruch w ciągu dnia, żadnego alkoholu ani tabletek w zastępstwie. Zaplanuj wieczory, bo pustka jest głównym wyzwalaczem. Ustal, co robisz, gdy przyjdzie fala głodu: ona trwa kilkanaście minut i mija, a przetrwanie jej kilka razy realnie ją osłabia. Przygotuj gotowe zdanie na odmowę, żeby nie improwizować przy ludziach. Ogranicz kontakt ze środowiskiem, w którym palenie jest normą, przynajmniej na pierwsze miesiące. Miej plan awaryjny: konkretną osobę, do której dzwonisz, zanim zadzwonisz po susz. I najważniejsze: pracuj nad tym, czemu palenie służyło, bo bez tego abstynencja pozostaje ćwiczeniem z wytrzymałości. Tym właśnie zajmuje się terapia uzależnienia od marihuany.

Co zrobić, gdy do nawrotu już doszło

Po pierwsze, nie traktuj tego jako końca. Najgroźniejsza w nawrocie nie jest sama wpadka, lecz to, co przychodzi po niej: poczucie, że wszystko przepadło, więc równie dobrze można palić dalej. To myślenie zamienia jeden wieczór w kolejne pół roku. Po drugie, przerwij natychmiast, nie od poniedziałku. Po trzecie, zbadaj, co się właściwie stało: co poprzedziło ten wieczór, jakiego wyzwalacza nie przewidziałeś, czego zabrakło w planie. Nawrót jest bolesną, ale precyzyjną informacją o luce, a luki da się domykać. Po czwarte, powiedz o tym komuś: milczenie i wstyd są tym, co najczęściej przekształca wpadkę w powrót do nałogu. I po piąte, jeśli nawroty powtarzają się mimo szczerych prób, to nie jest kwestia charakteru. To sygnał, że plan wymaga wsparcia, którego nie da się zorganizować w pojedynkę.

FAQ - najczęściej zadawane pytania