Objawy uzależnienia od gier komputerowych

Granie w gry komputerowe jest dla milionów osób zwyczajną, zdrową formą rozrywki i odpoczynku. U części osób jednak granie wymyka się spod kontroli i zaczyna szkodzić, przybierając cechy uzależnienia behawioralnego, określanego niekiedy jako zaburzenie związane z graniem. Odróżnienie pasjonata gier od osoby uzależnionej bywa trudne, bo samo intensywne granie nie jest jeszcze problemem. Ten artykuł opisuje, po czym rozpoznać uzależnienie od gier, jakie są jego objawy psychiczne i behawioralne oraz gdzie przebiega granica między pasją a uzależnieniem. Tekst ma charakter informacyjny i nie służy do samodzielnego stawiania diagnozy.

Uzależnienie od gier jako uzależnienie behawioralne

Uzależnienie od gier zalicza się do uzależnień behawioralnych, w których uzależnia zachowanie, a nie substancja. Gry są często projektowane tak, by silnie angażować, oferując nagrody, poczucie postępu, rywalizację i kontakt z innymi graczami, co u części osób sprzyja utracie kontroli. Działa tu ten sam mechanizm co w innych uzależnieniach behawioralnych, opisany szerzej w artykule o mechanizmie uzależnienia od internetu. Ważne jednak, by od początku podkreślić, że samo granie, nawet intensywne, nie jest uzależnieniem. Problemem staje się dopiero utrata kontroli i kontynuowanie grania mimo wyraźnych szkód.

Granica – utrata kontroli, nie sam czas

O uzależnieniu nie decyduje sama liczba godzin spędzanych na graniu, lecz utrata kontroli i szkody. Wiele osób gra intensywnie jako hobby, nie tracąc nad tym kontroli i nie ponosząc szkód, i nie jest to uzależnieniem. Problemem jest sytuacja, w której osoba nie potrafi ograniczyć grania mimo prób, gra kosztem snu, nauki, pracy i relacji, zaniedbuje inne sfery życia i kontynuuje granie mimo negatywnych konsekwencji. Granicą jest zawsze utrata kontroli i destrukcyjne skutki, a nie sama pasja do gier czy czas jej poświęcany.

Objawy psychiczne

W sferze psychicznej uzależnienie od gier objawia się natrętnym myśleniem o grze i niemożnością przestania myślenia o niej także wtedy, gdy się nie gra. Charakterystyczny jest niepokój, rozdrażnienie lub przygnębienie, gdy granie jest niemożliwe, a także traktowanie gry jako głównego sposobu radzenia sobie z emocjami, stresem czy problemami. Często pojawia się poczucie, że realne życie jest mniej satysfakcjonujące niż świat gry, oraz silne pochłonięcie nim. Wiele osób doświadcza też poczucia winy z powodu czasu poświęcanego grom, które jednak nie powstrzymuje przed powrotem do grania.

Objawy behawioralne

W sferze zachowań na uwagę zasługują:

• nieudane próby ograniczenia lub kontrolowania czasu grania,
• granie znacznie dłużej, niż się zamierzało,
• zaniedbywanie snu, nauki, pracy, obowiązków i relacji na rzecz grania,
• wycofywanie się z aktywności i relacji poza światem gry,
• utrata zainteresowania innymi formami spędzania czasu,
• rozdrażnienie i niepokój, gdy granie jest niemożliwe.

Charakterystyczne jest napięcie między pragnieniem ograniczenia grania a niemożnością trwałego powstrzymania się, które najlepiej oddaje istotę uzależnienia.

Wpływ na życie i zdrowie

Uzależnienie od gier odbija się na wielu obszarach. Granie kosztem snu prowadzi do przewlekłego zmęczenia, a zaniedbywanie nauki czy pracy do realnych konsekwencji. Cierpią relacje z bliskimi, wypierane przez świat gry, oraz dotychczasowe zainteresowania i aktywność fizyczna. Charakterystyczne jest stopniowe zawężanie życia do grania i wycofywanie się z realnego świata. Mogą pojawić się też zaniedbania w zakresie zdrowia i codziennego funkcjonowania. Te skutki narastają zwykle powoli, a często to bliscy jako pierwsi dostrzegają, że granie przestało być zdrową rozrywką.

Autotest – kiedy warto się zaniepokoić

Jeśli chcesz wstępnie przyjrzeć się sytuacji, pomocne bywa szczere odpowiedzenie na kilka pytań:

• Czy próbowałeś ograniczyć granie i czy próby te zawiodły?
• Czy grasz znacznie dłużej, niż zamierzałeś?
• Czy granie odbywa się kosztem snu, nauki, pracy lub relacji?
• Czy myślisz o grze także wtedy, gdy nie grasz?
• Czy odczuwasz niepokój lub rozdrażnienie, gdy nie możesz grać?
• Czy straciłeś zainteresowanie innymi formami spędzania czasu?

Twierdzące odpowiedzi na kilka z tych pytań są sygnałem, że warto przyjrzeć się sprawie bliżej, najlepiej z pomocą specjalisty. Autotest nie zastępuje diagnozy, ale pomaga zauważyć problem.

Co zrobić, jeśli rozpoznajesz te objawy

Rozpoznanie objawów jest ważnym pierwszym krokiem, ale samo w sobie nie rozwiązuje problemu, który bez pomocy ma tendencję do pogłębiania się. Jeśli widzisz te objawy u siebie lub bliskiej osoby, warto skonsultować się ze specjalistą, który oceni sytuację z zachowaniem dyskrecji. Jako forma uzależnienia behawioralnego leczy się je w ramach terapii uzależnień behawioralnych, a pełen zakres pomocy opisuje strona poświęcona leczeniu uzależnienia od komputera i internetu. Im wcześniej problem zostanie zauważony, tym łatwiej go przerwać.

FAQ – najczęściej zadawane pytania