Terapia EMDR: przebieg sesji, etapy i ograniczenia metody

Ile trwa sesja i ile sesji potrzeba

Sesja trwa zwykle od 60 do 90 minut. Dłuższy format wynika z zasady, że fazy przetwarzania nie przerywa się w dowolnym momencie. Sesję domyka się tak, żeby pacjent wychodził w stanie pozwalającym normalnie funkcjonować, a to wymaga zarezerwowanego czasu na końcu.

Liczba sesji zależy od tego, czy mamy do czynienia z pojedynczym zdarzeniem, czy z traumą powtarzaną przez lata. W pierwszym przypadku bywa to kilka do kilkunastu spotkań. W drugim proces jest dłuższy, a faza stabilizacji zajmuje w nim nieproporcjonalnie dużo miejsca. Podawanie z góry jednej liczby sesji jest w tej metodzie nadużyciem.

Osiem faz protokołu

Kolejność jest stała i nie da się jej skrócić. Pominięcie fazy przygotowania jest najczęstszym błędem w prowadzeniu tej metody i zwykle kończy się przerwaniem terapii przez pacjenta.

Jak wygląda samo przetwarzanie

Pacjent przywołuje wybrany obraz razem z towarzyszącym mu odczuciem w ciele i przekonaniem o sobie, po czym wykonuje serię ruchów oczu za ręką terapeuty. Seria trwa kilkadziesiąt sekund. Po niej następuje krótka przerwa i pytanie o to, co się pojawiło. Nie ma tu obowiązku opowiadania szczegółów zdarzenia.

Materiał zwykle przesuwa się sam: pojawiają się inne obrazy, wspomnienia z innych okresów, czasem odczucia bez treści. Zadaniem terapeuty jest utrzymanie procesu w ruchu i pilnowanie, żeby pacjent zachował jednoczesny kontakt ze wspomnieniem i z bieżącym otoczeniem. Utrata tego kontaktu jest sygnałem do przerwania serii.

Co dzieje się między spotkaniami

Przetwarzanie nie kończy się z chwilą wyjścia z gabinetu. W kolejnych dniach mogą pojawić się wyraźniejsze sny, wspomnienia z innych okresów życia, zmęczenie albo chwilowe nasilenie drażliwości. To jest spodziewany element procesu, a nie oznaka pogorszenia.

Pacjent powinien o tym wiedzieć przed pierwszą sesją, ponieważ nieuprzedzone nasilenie objawów jest jednym z częstszych powodów rezygnacji z terapii. W warunkach stacjonarnych ten okres przebiega pod obserwacją, co jest istotną różnicą wobec pracy ambulatoryjnej.

Kiedy EMDR nie jest metodą pierwszego wyboru

Procedury nie rozpoczyna się przy niestabilnym stanie somatycznym, w trakcie odstawiania substancji, przy aktywnym kryzysie samobójczym ani przy objawach psychotycznych. Ostrożności wymagają nasilone objawy dysocjacyjne, ponieważ przetwarzanie bez wcześniejszej pracy nad stabilizacją może je pogłębić.

Osobną sytuacją jest aktywne uzależnienie. Praca nad traumą u osoby, która nadal używa substancji, zwykle kończy się nawrotem, bo nasilenie objawów po sesji trafia na wyuczony sposób radzenia sobie. W takim układzie właściwą ramą jest leczenie podwójnej diagnozy, w którym kolejność etapów jest ustalona z góry.

Czego wymaga bezpieczne prowadzenie

Po stronie prowadzącego: odrębne szkolenie w metodzie, praca pod superwizją i umiejętność przerwania procedury we właściwym momencie. Po stronie organizacji: przewidywalny plan spotkań, możliwość konsultacji psychiatrycznej i warunki, w których pacjent nie ma dostępu do substancji między sesjami.

Po stronie pacjenta: stabilny stan, zdolność do obniżenia pobudzenia i świadoma zgoda obejmująca informację o możliwym przejściowym nasileniu objawów. Spełnienie tych warunków jest częścią planu, jakim jest terapia zaburzeń psychicznych, a nie formalnością przed pierwszą sesją.

Kiedy konieczna jest pomoc medyczna