Zapaść alkoholowa i śpiączka - objawy zatrucia alkoholem i pierwsza pomoc

Zapaść alkoholowa to moment, w którym upojenie przestaje być kwestią zachowania, a staje się kwestią przeżycia. Człowiek, który przed chwilą się zataczał, nagle przestaje reagować, oddycha wolno i płytko, robi się blady i zimny. Dla otoczenia jest to często pierwszy raz, gdy widzi, że alkohol naprawdę zabija. Ten artykuł opisuje objawy ostrego zatrucia alkoholem, wyjaśnia, czym jest śpiączka alkoholowa i po ilu promilach się zaczyna, oraz pokazuje krok po kroku, co robić i czego absolutnie nie robić w oczekiwaniu na pogotowie. Tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje pomocy medycznej: w opisanych sytuacjach należy dzwonić pod 112.

Czym jest zapaść alkoholowa i śpiączka alkoholowa

Alkohol jest depresantem: w wysokich stężeniach tłumi ośrodki mózgu odpowiedzialne za oddychanie, krążenie i utrzymanie temperatury ciała. Zapaść alkoholowa oznacza gwałtowne załamanie tych funkcji: spadek ciśnienia, przyspieszone lub zwolnione tętno, bladość, zimne poty, utratę kontaktu z otoczeniem. Gdy zatrucie postępuje, dochodzi do śpiączki alkoholowej, czyli głębokiej utraty przytomności, w której chory nie reaguje na bodźce, także bólowe, a odruchy obronne, w tym odruch kaszlowy, zanikają. To stan bezpośredniego zagrożenia życia. Śmierć w zatruciu alkoholem następuje najczęściej z trzech powodów: zatrzymania oddychania, zachłyśnięcia się wymiocinami przy zniesionych odruchach oraz wychłodzenia organizmu, gdy nieprzytomny człowiek zostaje na zimnie.

Objawy ostrego zatrucia alkoholem

Najgroźniejsze jest to, co dzieje się już po zakończeniu picia: alkohol wchłania się z żołądka jeszcze przez pewien czas, więc stężenie we krwi rośnie także wtedy, gdy człowiek już zasnął. Dlatego osoba, która wieczorem tylko mocno się upiła, w nocy może wejść w zatrucie zagrażające życiu. Zasada praktyczna brzmi: pijanego, który stracił kontakt, nigdy nie zostawia się samego, żeby się wyspał.

Ile promili to śpiączka alkoholowa

Orientacyjnie ciężkie zatrucie zaczyna się powyżej trzech promili, a śpiączka i zagrożenie życia pojawiają się najczęściej powyżej czterech, przy czym zgony opisywano zarówno przy niższych, jak i wyższych wartościach. Te liczby są jednak zwodnicze i nie należy się nimi kierować przy ocenie sytuacji, z trzech powodów. Po pierwsze, tolerancja: osoba uzależniona bywa przytomna przy stężeniach, które zabiłyby kogoś pijącego okazjonalnie, ale to nie znaczy, że jest bezpieczna, bo jej narządy są jednocześnie w gorszym stanie. Po drugie, młodzież, osoby szczupłe, wyziębione, chore lub przyjmujące leki tłumiące układ nerwowy trafiają w stan zagrożenia przy dużo niższych stężeniach. Po trzecie, w praktyce i tak nikt nie zna promili poszkodowanego. Liczy się jedno: nie stan alkomatu, tylko stan człowieka. Brak kontaktu i nieprawidłowy oddech to wezwanie pogotowia, niezależnie od tego, ile wypił.

Pierwsza pomoc przy zatruciu alkoholem

Równie ważne jest to, czego nie robić. Nie zostawiaj nieprzytomnego na plecach, bo grozi to zachłyśnięciem i uduszeniem. Nie próbuj wywoływać wymiotów u osoby z zaburzoną świadomością. Nie pojcie zimną wodą, nie stawiaj pod prysznic ani nie wyprowadzaj na mróz: gwałtowne wychłodzenie pogarsza stan i bywa śmiertelne. Nie podawaj kawy, leków ani żadnych domowych sposobów na wytrzeźwienie, bo nie istnieje nic, co przyspieszy metabolizm alkoholu. I najważniejsze: nie kieruj się tym, że taka sytuacja zdarzyła się już wcześniej i wtedy skończyła się dobrze.

Zapaść to nie przypadek - co ona oznacza

Jednorazowe ciężkie zatrucie może zdarzyć się każdemu, kto przecenił swoje możliwości. Ale gdy epizody powtarzają się, gdy człowiek regularnie pije do utraty kontaktu i gdy zdarza mu się to w ciągu, mamy do czynienia nie z pechem, lecz z objawem choroby. Powtarzające się zatrucia oznaczają utratę kontroli nad piciem, czyli osiowy objaw uzależnienia, opisany szerzej w tekście o objawach uzależnienia od alkoholu. Bardzo często zapaść jest po prostu punktem, w którym kończy się wielodniowe picie: o tym mechanizmie piszemy w artykule o ciągu alkoholowym. Warto też wiedzieć, że po ciężkim zatruciu i wytrzeźwieniu organizm wchodzi w odstawienie, które u osoby uzależnionej bywa równie groźne jak samo zatrucie.

Co dalej po zatruciu - jedyne skuteczne zabezpieczenie

Wyjście ze szpitala po zatruciu jest momentem, w którym zapada najważniejsza decyzja: czy to był ostatni raz, czy tylko kolejny raz. Sama detoksykacja ratuje życie, ale nie leczy przyczyny, a każde następne zatrucie u osoby pijącej niesie ryzyko, że pomoc przyjedzie za późno. Bezpiecznym początkiem jest detoks alkoholowy pod opieką lekarską, który przeprowadza przez odstawienie bez powikłań, a jedynym trwałym zabezpieczeniem jest pełne leczenie alkoholizmu. Zapaść alkoholowa to ostrzeżenie wystawione przez organizm. Zwykle nie powtarza go w nieskończoność.

FAQ - najczęściej zadawane pytania